نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «امام امروز؛ امام تحول» با هدف حرکت به سمت «سیاست‌پژوهی امام‌محور»، به میزبانی معاونت پژوهش، آموزش و برنامه‌ریزی راهبردی مؤسسه برگزار شد. این نشست با حضور ریاست مؤسسه و جمعی از اساتید و پژوهشگران (دکتر علیرضا حدادی، دکتر محمد ضرغام، دکتر سینا شیخی و دکتر حسام عزت‌آبادی) در تاریخ ۸ تیرماه ۱۴۰۵ برگزار شد و طی آن، حاضران درباره ضرورت بازخوانی اندیشه امام خمینی(س) متناسب با مسائل و نیازهای امروز جامعه به بحث و تبادل نظر پرداختند.

هدف این سلسله‌ نشست‌ها، این است که اندیشه امام(س) از سطح بازخوانی‌های صرفاً تاریخی و توصیفی فراتر رفته و به حوزه طراحی راه‌حل‌ها، بسته‌های سیاستی و الگوهای نهادی وارد شود. شرکت‌کنندگان ضمن آسیب‌شناسی وضعیت موجود، بر این نکته تأکید کردند که تداوم‌بخشی به میراث فکری امام راحل، نیازمند شکل‌گیری شبکه‌ای فعال از نخبگان، دانشگاه‌ها و اندیشکده‌هاست؛ شبکه‌ای که بتواند میان اندیشه، سیاست‌گذاری و عمل اجتماعی پیوند برقرار کند.

در بخش نخست نشست، دکتر محمد ضرغام با تمرکز بر تجربه‌های موفق جهانی در حوزه‌های پژوهشی، آموزشی و نهادسازی، به این موضوع پرداخت که چگونه برخی کشورها توانسته‌اند شخصیت‌های مرجع خود را به سرمایه‌ای فرهنگی و اجتماعی تبدیل کنند. وی تأکید کرد که این تجربه‌ها می‌توانند در حوزه ترویج اندیشه امام خمینی(س) نیز الهام‌بخش باشند، مشروط بر آنکه مسیر استفاده از آنها با اقتضائات فرهنگی و اجتماعی ایران بومی‌سازی شود.

در ادامه، دکتر سینا شیخی با بهره‌گیری از داده‌ها و گزارش‌های جهانی و دکتر علیرضا حدادی با اتکا به داده‌ها و شواهد داخلی، بحث را به سمت مسئله‌شناسی اجتماعی سوق دادند. در این بخش، دو محور «مستضعفین» و «معنویت» به عنوان دو ظرفیت مهم در اندیشه امام(س) مورد توجه قرار گرفت؛ دو مفهومی که می‌توانند مبنای طراحی بسته‌های سیاستی و راهبردی برای مواجهه با مسائل امروز جامعه قرار گیرند. در این چارچوب، از یک سو مسئله عدالت و توجه به طبقات مستضعف و از سوی دیگر، پاسخ‌گویی به بحران معنویت و بی‌معنایی در جهان معاصر، از مهم‌ترین محورهای بحث بود. از طرف دیگر، دکتر حدادی بر موضوع روند سرمایه اجتماعی و راهبردهایی برای ارتقای آن، تأکید داشتند.

در بخش پایانی ارائه‌ها، دکتر حسام عزت‌آبادی بحث را از سطح مفاهیم و مسائل اجتماعی به سطح ساختارهای نهادی منتقل کرد. وی با طرح این پرسش که نهادهای فرهنگی چگونه می‌توانند خود را متناسب با شرایط جدید بازآفرینی کنند، مدلی پنج‌مرحله‌ای برای نوسازی نهادی ارائه داد. این مدل از بازتعریف مأموریت آغاز می‌شود، سپس به نوسازی هویت سازمانی، بازتولید مشروعیت اجتماعی، بازآرایی الگوی عملیاتی و در نهایت بازتولید سرمایه اجتماعی می‌رسد؛ مسیری که به اعتقاد وی می‌تواند نهادهای فرهنگی را وارد مرحله‌ای تازه از بلوغ و اثرگذاری کند.

در بخش پایانی این نشست، دکتر علی کمساری رئیس مؤسسه با قدردانی از برگزاری این نشست علمی، حضور پژوهشگران جوان و صاحب‌نظر را از نقاط قوت این جلسه دانست و تأکید کرد که ورود چهره‌های تازه و ایده‌های نو می‌تواند از فرسایش تدریجی سازمان‌ها جلوگیری کند. وی با اشاره به اینکه بسیاری از سازمان‌ها در گذر زمان به تکرار ایده‌ها و کاهش نوآوری دچار می‌شوند، اظهار داشت که طرح صریح مسائل، بیان آسیب‌ها و ارائه راهکارهای عملی از سوی پژوهشگران، گامی ضروری برای پویایی فکری و نهادی مؤسسه به شمار می‌آید. رئیس مؤسسه در ادامه، با طرح این پرسش محوری که «چگونه می‌توان اندیشه امام خمینی(س) را برای نسل امروز به صورت زنده و کارآمد بازنمایی کرد»، بر ضرورت عبور از نگاه صرفاً تاریخی به امام تأکید کرد و یادآور شد که اندیشه امام، صرفاً میراثی مربوط به گذشته نیست، بلکه به عنوان روح و هویت جمهوری اسلامی، در عرصه‌های مختلف سیاست‌گذاری فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی و امنیتی قابلیت راهبری دارد.

وی با اشاره به تحولات نسلی و فاصله زمانی نسل جدید با دوران حیات امام خمینی(س)، خاطرنشان کرد که بخش مهمی از چالش‌های موجود در حوزه بازنمایی اندیشه امام، ناشی از همین فاصله تاریخی است و از این‌رو لازم است روش‌های معرفی و تبیین این اندیشه متناسب با شرایط و نیازهای نسل جدید بازطراحی شود. 

دکتر کمساری همچنین با تأکید بر اهمیت استمرار چنین گفت‌وگوهای علمی، پیشنهاد داد مباحث مطرح‌شده در این نشست در قالب جلسات تخصصی و مفصل‌تر ادامه یابد تا هر یک از محورهای طرح‌شده با عمق بیشتری مورد بررسی قرار گیرد. به گفته وی، شکل‌گیری این گفت‌وگوهای نخبگانی می‌تواند زمینه‌ای برای تولید ایده‌های عملیاتی فراهم سازد و به طراحی راهبردهایی منجر شود که اندیشه امام خمینی(س) را در نسبت با مسائل و مطالبات جامعه امروز فعال و اثرگذار نگه دارد.

در مجموع ، مباحث مطرح‌شده در این نشست تصویری منسجم از یک مسیر تحولی ارائه می‌نماید؛ مسیری که از مطالعه تجربه‌های موفق جهانی آغاز می‌شود، با مسئله‌شناسی اجتماعی ادامه پیدا می‌کند و در نهایت به طراحی الگوهای نهادی برای تبدیل اندیشه امام خمینی(س) به سیاست و عمل اجتماعی می‌رسد. این سلسله‌نشست‌ها که با تدبیر اداره کل پژوهش و تحقیقات و در قالب «حلقه مشورتی علمی ـ سیاستی» طراحی شده‌اند، در تلاش‌اند زمینه‌ای برای گفت‌وگوی مستمر میان نخبگان و تولید ایده‌های راهبردی در نسبت با اندیشه امام(س) و مسائل امروز جامعه فراهم کنند.