تاریخنگاری انقلاب اسلامی؛
انفجار اسناد پس از انقلاب و چالش مدیریت معرفتی
قاسم تبریزی، پژوهشگر و مورخ انقلاب اسلامی، در تحلیلی از روند تاریخنگاری معاصر ایران، با مرور جریانهای رقیب و آسیبهای موجود، بر ضرورت بازخوانی مستند، اخلاقمدار و مبتنی بر مبانی اسلامی در روایت تاریخ انقلاب اسلامی تأکید کرد.
امام مردم؛ روایتی از انقلاب نور
ویژهبرنامههای دهه فجر
همزمان با فرارسیدن ایامالله دهه فجر و سالروز پیروزی انقلاب اسلامی، معاونت پژوهش، آموزش و برنامهریزی راهبردی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، مجموعهای از برنامههای علمی، پژوهشی و رسانهای را با محوریت اندیشه امام خمینی(س) و بازخوانی تحلیلی تاریخ انقلاب اسلامی تدارک دیده است. این مجموعه فعالیتها که با عنوان کلی «امام مردم» معرفی میشود، در قالب یادداشتهای تحلیلی، مصاحبههای تخصصی و گزارش نشستهای علمی، با هدف تعمیق گفتمان «جهاد تبیین»، مقابله با تحریفهای تاریخی و ارائه روایتی مستند و اصیل از انقلاب، در اختیار مخاطبان قرار خواهد گرفت.
در آستانه دهه فجر، قاسم تبریزی، پژوهشگر و مورخ انقلاب اسلامی، در گفتوگویی تحلیلی با معواونت پژوهش، آموزش و برنامهریزی راهبردی-مدیریت پژوهش، روند تاریخنگاری معاصر ایران را مرور کرد. وی با اشاره به خلأ تاریخنگاری اسلامی پیش از انقلاب و گسترش روایتهای رقیب پس از آن، بر ضرورت بازخوانی مستند، اخلاقمدار و مبتنی بر مبانی اسلامی در روایت تاریخ انقلاب تأکید کرد. تبریزی همچنین آسیبهای اخلاقی و روشی در تاریخنگاری را برشمرد و خواستار توجه جدی به «جهاد تبیین» در این عرصه شد.
مقدمه:
بهگفته قاسم تبریزی، تاریخنگاری انقلاب اسلامی نه یک امر صرفاً دانشگاهی، بلکه مسئلهای راهبردی در تداوم انقلاب و حفظ حافظه تاریخی جامعه است. وی با اشاره به فقدان تاریخنگاری اسلامی منسجم پیش از انقلاب و گسترش روایتهای رقیب پس از آن، تأکید کرد که توجه به تاریخ انقلاب، از همان آغاز پیروزی بهصورت طبیعی وجود داشته و در سالهای بعد، با تأکیدات صریح حضرت امام خمینی(س)، بهتدریج صورتبندی روشنتری یافته است.
جریانهای رقیب در تاریخنگاری معاصر
تبریزی با برشمردن جریانهایی چون تاریخنگاری ناسیونالیستی، شاهمحور، مارکسیستی، استعماری، فراماسونری و بهائیت، این روایتها را عمدتاً معطوف به تحریف نقش مردم، دین و روحانیت در تاریخ معاصر ایران دانست.
خلأ تاریخنگاری اسلامی پیش از انقلاب
وی تأکید کرد که ضعف تاریخنگاری اسلامی پیش از انقلاب، ناشی از فقر علمی نبود، بلکه نتیجه فضای اختناق سیاسی و امنیتی بود که امکان ورود به تاریخ معاصر را از علما و پژوهشگران سلب میکرد.
انفجار اسناد پس از انقلاب و چالش مدیریت معرفتی
این مورخ انقلاب اسلامی با اشاره به دسترسی گسترده به اسناد پس از پیروزی انقلاب، خاطرنشان کرد که اگرچه کمیت منابع بهشدت افزایش یافت، اما فقدان چارچوب نظری و مبانی مشترک، مانع از شکلگیری یک تاریخنگاری منسجم و هدایتشده شد.
اخلاق، شرط بنیادین تاریخنگاری انقلاب
تبریزی در پایان، رعایت صداقت، پرهیز از حب و بغض، تعصبهای جناحی و دروغپردازی را از مهمترین الزامات تاریخنگاری اسلامی دانست و تأکید کرد: تاریخنگار انقلاب، حتی در مواجهه با دشمن، مجاز به تحریف و دروغ نیست.
